Sjabloon Vlaams Data Management Plan

Download het Vlaamse DMP-sjabloon

Het Vlaamse DMP-sjabloon op Zenodo

Woordenlijst voor het Vlaamse DMP-sjabloon op Zenodo

Wat is een Data Management Plan?

Research Data Management (RDM) verwijst naar de manier waarop onderzoeksdata gedurende een onderzoeksproject worden beheerd. Het opstellen van een Data Management Plan (DMP) aan het begin van het onderzoeksproject verplicht de onderzoeker om na te denken over de praktische aspecten van het verzamelen, analyseren, opslaan en delen van de te verzamelen data. Gedurende het project kan het DMP als leidraad worden gebruikt, maar het kan ook worden bijgestuurd naarmate het project zich ontwikkelt.   

Welke vragen kan je verwachten in een DMP?

• Welke soorten data zal je verzamelen?

• Zijn er ethische of juridische kwesties waarmee rekening moet worden gehouden?

• Hoe zal je de data opslaan op de korte termijn (tijdens het project) en op de lange termijn (na afloop van het project)?

• Welke data kunnen nuttig zijn om te delen met de wetenschappelijke gemeenschap? Wie krijgt toegang tot welke data?

• Wie is verantwoordelijk voor het beheer van jouw data?

Vragen over jouw DMP?
Aarzel niet om contact op te nemen met de data stewards van jouw instelling. Zij begeleiden je graag bij het opstellen van jouw DMP en bij andere data-gerelateerde vragen.

Het ontstaan en de toekomst van het Vlaamse DMP-sjabloon

Financiers in Vlaanderen en internationaal zijn het erover eens dat DMP’s van cruciaal belang zijn om onderzoekers bewust te maken van het belang van Research Data Management (RDM) en van de voordelen die het oplevert. Tot op heden bestaat er echter geen internationale consensus over hoe een DMP er precies moet uitzien. Daarom hebben de partners van het FRDN pionierswerk verricht door de krachten te bundelen, een taskforce op te richten en op basis van praktijkervaring en internationale richtlijnen het Vlaamse DMP-sjabloon te ontwikkelen.

Naarmate steeds meer universiteiten, onderzoeksinstellingen en financiers een DMP verplicht stellen, kan het beschikken over een minimale standaard van groot nut zijn. Een uniform document, ontwikkeld binnen een participatief traject, dat de minimale vereisten van een DMP weerspiegelt, versterkt FAIR onderzoeksoutput. Dat betekent dat deze output, inclusief data, vindbaar (Findable), toegankelijk (Accessible), interoperabel (Interoperable) en herbruikbaar (Reusable) moet zijn. Door dit DMP op te leggen, willen financiers onderzoekers aanzetten om na te denken over hun onderzoeksproject en over hoe de FAIR-principes kunnen worden toegepast. Deze principes zijn niet alleen voordelig voor de financiers, maar helpen onderzoekers ook bij het beheren van hun data tijdens het project en op de lange termijn. Dit bevordert de wetenschappelijke integriteit en de kennisuitwisseling tussen samenwerkingspartners.

Het Vlaamse DMP-sjabloon werd voor het eerst geïntroduceerd in september 2022. In 2024 werd het herzien door de projectgroep DMP en deze herziene versie werd gepubliceerd in september 2025. We streven ernaar dit sjabloon verder te ontwikkelen en te verbeteren door feedback van de gebruikers te implementeren en internationale ontwikkelingen op te volgen.

Wat is het voordeel van een standaard?

Voorheen beschikte elke Vlaamse onderzoeksinstelling en financier over een eigen DMP-sjabloon, waardoor onderzoekers voor één enkel onderzoeksproject meerdere verschillende sjablonen moesten invullen. Dit was erg tijdrovend en inefficiënt. Met de invoering van het Vlaamse DMP-sjabloon streven we ernaar de administratieve last te verlichten en het DMP voor te stellen als een leidraad waarop je altijd kunt terugvallen en die jou en jouw onderzoeksgroep uiteindelijk tijd, werk en kosten zal besparen.

Het hebben van een plan als onderzoeker:

• stroomlijnt de workflow, wat het onderzoek efficiënter maakt;

• zorgt ervoor dat je ethische aspecten van meet af aan overweegt en aanpakt, en helpt je jouw data FAIR te maken;

• bevordert de samenwerking tussen onderzoeksinstellingen;

• legt de basis voor machineleesbare en machine-uitvoerbare DMP-processtromen in de toekomst.